Vandaag ‘vieren’ we International Bagpipe Day, een gebruik dat eigenlijk nog helemaal niet zo oud is.

International Bagpipe Day is pas voor het eerst gevierd op 10 maart 2012 naar het idee van Andy Letcher, de persofficier van de Bagpipe Society. Terwijl hij manieren bedacht om de diversiteit van doedelzakken te promoten bij het grote publiek, dacht muziekwetenschapper Cassandre Balosso-Bardin aan het organiseren van een doedelzakconferentie.

De eerste internationale doedelzakconferentie lanceerde de International Bagpipe Day wereldwijd als trefpunt voor wetenschappers, muzikanten en instrumentenmakers uit heel Europa. International Bagpipe Day sindsdien jaarlijks over de hele wereld gevierd om het instrument, de kennis en de muziek onder de aandacht te brengen.

Er zijn meer dan 120 verschillende soorten doedelzakken, waarvan de Great Highland Bagpipe de meest bekende is. Sommige zijn inmiddels erg zeldzaam of kennen we alleen nog van de geschriften en schilderijen. Wist u bijvoorbeeld dat er ook een Nederlandse- Vlaamse doedelzak was? Wij zouden het Ministerie van Doedelzaken niet zijn, als we niet wat dieper in deze geschiedenis duiken.

Schilder Pieter Bruegel de Oude (±1527 – 1569) was een Brabantse kunstschilder uit de renaissancetijd. Zijn bekendere werk is de ‘Toren van Babel’ dat onder andere verscheen aan de binnenkant van de hoes van het Rolling Stones album ‘Bridges to Babylon’. Het werk waar wij naar verwijzen is ‘De boerenbruiloft’ waar twee mannen te zien zijn die de ‘pijpzak’ of ‘doedelzak’ bespelen.

De pijpzak lijkt op het eerste gezicht op de ‘cornemuse du centre’ uit Midden-Frankrijk. Een groot verschil is de chanter. Moderne instrumenten namen de gestandaardiseerde chanter van de ‘cornemuse du centre’ over, een destijds moderne ontwikkeling waardoor overblowing mogelijk was, maar het originele instrument in Breugels schilderijen had een andere chanter. Onderzoek heeft uitgewezen dat het geen duimgat heeft, het enkele bijzonderheden in de vingergaten heeft en het type riet dat nodig is. Slechts één instrument uit die periode is gedeeltelijk bewaard gebleven en bevindt zich nu in het Kunsthistorisches Museum in Wenen, net als het schilderij. We zijn afhankelijk van de precieze metingen die jaren geleden zijn uitgevoerd omdat verder onderzoek van dit instrument helaas niet is toegestaan.