In deze rubriek, speciaal voor onze nieuwsbrief, stellen we ieder half jaar aan een speler van een Nederlandse doedelzakband de vraag wat hij of zij zou doen als je een jaar lang Minister van Doedelzaken bent; wat wordt het belangrijkste actiepunt? Waar richt je je op? En wat is jouw belangrijkste wapenfeit als het jaar om is? In deze editie is het woord aan Peter Mansveld, drummer, secretaris en bandmanager van City of Apeldoorn Pipes and Drums.

Mijn voorgangers in deze rubriek hebben al veel geschreven over de continuïteit van verenigingen en het behoud van leden, maar een minder belichte kant is de relatie tussen verenigingen en wetgeving. De afgelopen jaren zijn de wettelijke eisen voor verenigingen en hun organisatie namelijk flink toegenomen. Eén van de wetten die ik hier wil uitlichten, is de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen (WBTR).

De WBTR is van kracht sinds 1 juli 2021. Veel verenigingen zijn hierover door de Kamer van Koophandel geïnformeerd, met daarbij de mededeling dat er een overgangsregeling van vijf jaar geldt om de organisatie op orde te brengen. Vanaf 1 juli 2026 loopt deze overgangsregeling af en moeten verenigingen hun statuten volledig in lijn hebben gebracht met de WBTR.

“Als ik Minister van Doedelzaken zou zijn…”

dan was iedere pipe band WTBR-proof. 

Na gesprekken met verschillende bestuursleden binnen de pipebandwereld blijkt dat besturen hier óf niet van op de hoogte zijn, óf denken dat de wet niet geldt voor kleinere verenigingen. Niets is minder waar. Ook bij kleine verenigingen kan een bestuur plotseling uitvallen (ontstentenis/belet). Wie neemt dan de taken over? Of wat doe je bij tegenstrijdige belangen binnen het bestuur? De wet stelt dat je dit soort situaties moet hebben beschreven en vastgelegd in je statuten.

Het niet aanpassen van de statuten kan juridische risico’s opleveren. Bepalingen die in strijd zijn met de WBTR komen te vervallen, waardoor automatisch de wet geldt. Dat leidt niet direct tot boetes, maar kan wel gevolgen hebben voor de rechtsgeldigheid van besluiten.

Bestuursbesluiten kunnen bijvoorbeeld worden aangevochten wanneer er sprake is van tegenstrijdig belang of wanneer de bevoegdheden van het bestuur onvoldoende zijn vastgelegd. Dit kan vooral risico’s geven bij financiële kwesties, interne conflicten, subsidies of contracten.

Daarnaast bestaat er een risico op persoonlijke aansprakelijkheid voor penningmeesters en voorzitters wanneer het bestuur niet volgens de WBTR handelt. Dit speelt met name bij financieel wanbeleid, het ontbreken van toezicht of gebrekkige besluitvorming.

Het is dus van groot belang dat verenigingen hun WBTR-governance goed op orde hebben. Banken, subsidieverstrekkers en gemeenten zullen steeds vaker vragen of verenigingen WBTR-proof zijn, en mogelijk moet dit in de nabije toekomst zelfs aantoonbaar zijn.

Wij hebben als City of Apeldoorn Pipes and Drums deze procedure doorlopen. Vooraf had ik onvoldoende beeld van wat dit voor ons bestuur zou betekenen. Na deze exercitie en het opstellen van een WBTR-handboek zijn we transparanter geworden richting onze leden, en is voor het bestuur duidelijker wie waarvoor verantwoordelijk is.

Waarschijnlijk worstelen meer besturen met deze materie. Daarom breng ik dit onderwerp graag onder de aandacht. Als dit jaar meer besturen kennis opdoen over wet- en regelgeving voor verenigingen, zodat zij beter georganiseerd zijn, dan zetten we een mooie stap vooruit.

Heb je de deadline van 1 juli gemist? Zorg dan dat je in ieder geval werkt volgens de WBTR-regels. Maak een afspraak met de notaris om je statutenwijziging te regelen en leg belangrijke afspraken vast in het verenigingsreglement of in notulen van vergaderingen.

Hoor je in dit artikel voor het eerst over de WBTR? Onderneem dan actie met je voltallige bestuur. Online zijn diverse checklijsten en voorbeeldhandboeken Goed Bestuur te vinden. Een invulbaar WBTR-handboek is onder andere beschikbaar via dkkgelderland.nl. Hiermee kun je stap voor stap vastleggen wat voor jouw vereniging van toepassing is.