Concord Pipe Band viert dit jaar haar vijftigste verjaardag. De band had haar eerste optreden in mei 1975 tijdens een jubileumconcert van moedervereniging Eendracht. De Hengelose doedelzakband wisselde in haar bestaan meerdere keren van tartan en droeg zelfs het full dress-uniform. De laatste jaren kwam de nadruk steeds meer te liggen op competities. Sinds 2009 komt de band uit in Graad 3A. We spraken met voormalig pipe major en nog steeds actief verenigingslid Hemmy Vasterink.

“Ik ben er vanaf het eerste moment bij,” vertelt Hemmy Vasterink, geboren en getogen in Hengelo. “In 1962 ben ik begonnen met muziek maken op de klarinet bij harmonieorkest Eendracht. Omdat doedelzakmuziek me altijd al aansprak, leek het overstappen naar de pipes me wel wat.” Hemmy is het geheugen van Concord Pipe Band. Na de pandemie heeft hij zijn doedelzak aan de wilgen gehangen, maar hij is nog steeds lid van de band en weet alles over de Hengelose pipeband. “Ik heb in een brandvertragende kast in het repetitiegebouw plakboeken vol met krantenknipsels en foto’s. Voor het 25-jarig jubileum van de band schreef ik in 2000 al een artikel voor een jubileumuitgave van Eendracht. We zijn nog steeds onderdeel van de vereniging waar het in februari 1974 allemaal begon: de Hengelose Orkestvereniging Eendracht (sinds 2019 gefuseerd met de Koninklijke Muziekvereniging Excelsior tot Excelsior-Eendracht).”

Eerste optreden als geboortemoment

“Met vijftien personen kregen we les op de practise chanter. Ondanks die start in het voorjaar van 1974 is besloten om 1975 aan te houden als geboortejaar. In mei van dat jaar vierde Orkestvereniging Eendracht haar 75-jarig jubileum (klik hier voor het krantenartikel uit de Tubantia van een dag eerder). Wij, als pipers en drummers, hadden ons ten doel gesteld om tijdens het jubileumconcert een optreden te verzorgen. Iedereen die een beetje bekend is met het doedelzakwereldje hield dat voor onmogelijk. Maar onder leiding van orkestvoorzitter en doedelzakinstructeur Ben Ensink en slagwerkinstructeur Jan ter Maat is het toch gelukt.”

“Na dat jubileumconcert begon het echte werk pas: oefenen voor buitenoptredens. Dat gebeurde onder leiding van de eerste pipe major, Henk Kremer, die echter maar kort lid was van de band. Hij verhuisde naar de Flevopolder om daar de Dronten & District Pipe Band op te richten. Martin en Drees Dolman namen de leiding over en werden daarbij geassisteerd door de eerste drum major, Harry Roscoe.”

“Een van de eerste buitenoptredens was een hele uitdaging. We wisten niet dat er ook gemarcheerd moest worden — dat was door de organisatie niet verteld. Onze drum major liep voor de band, maar zonder zijn tamboer-maîtrestok, de zogenaamde mace, omdat die nog in bestelling was. Het was een moeilijke beginperiode, maar de band sloeg zich er dapper doorheen en we leerden steeds meer bij,” aldus Hemmy.

“Concord — van het Latijnse ‘Concordia’, wat ‘Eendracht’ betekent — kreeg steeds meer optredens en werd steeds bekender in Nederland en daarbuiten. Na het vertrek van de Dolmans werd Henk Boode pipe major van de band, en in 1980 nam ik het stokje over.” Hemmy bleef pipe major tot ongeveer 2005, waarna Joeri Besnyö het overnam, gevolgd door Bart Jan Elders.

“Het slagwerk werd opgeleid door Jan ter Maat, daarna door Han Kortink, Henk Huising en Tom Morskieft. Tegenwoordig is Vincent Verweij al geruime tijd Drum Sergeant. Nadat ik gestopt ben als pipe major, heb ik jarenlang het management van de band gedaan, inclusief het contact met opdrachtgevers en het bespreken van de optredens.”

Drie tartans en full dress

Concord Pipe Band is qua uiterlijk al jaren herkenbaar aan de tartan ‘Great Scot’ en het day dress-uniform. Toch was dat niet altijd zo. “Bij het ontstaan van de band kozen we uit diverse tartans voor die van Dress Gordon, en zo presenteerden wij ons tijdens het eerste optreden in mei 1975. Pas later hebben we toestemming gevraagd aan de clan chief van de Gordon Clan.”

Die eerste tartan werd in 1992 vervangen door een andere Gordon-variant, de Modern Gordon waarna we in 2007 overstapten op de tartan ‘Great Scot’. Net als andere Nederlandse doedelzakbands droegen we in de beginperiode een full dress-uniform. Maar de aanschaf en het onderhoud daarvan waren financieel niet meer haalbaar. Bovendien is het spelen op een doedelzak in een day dress-uniform gemakkelijker dan in een full dress.

Daarom is enkele jaren geleden besloten om volledig over te stappen op het day dress-uniform. De enige uitzondering was drum major Albert Elders, die tijdens optredens wel in full dress voor de band liep. Sinds hij in 2018 stopte vanwege het geringe aantal optredens en het stokje overdroeg aan Berdien Brijder, draagt ook zij als drum major het day dress-uniform.

Vlootdagen absoluut hoogtepunt

Een doedelzakband met een vijftigjarige bestaansgeschiedenis kan terugkijken op een lange lijst van optredens in Nederland en daarbuiten. Tot die lijst behoren ook bijzondere momenten, zoals het optreden tijdens de Europacupwedstrijd FC Twente–Glasgow Rangers in 1977 in stadion Het Diekman in Enschede. Hemmy Vasterink: “Iedereen die maar een beetje kon marcheren, werd in uniform gehesen en als play-backer ingezet.”

In juni 1989 nam de band voor het eerst deel aan de Folkloriade in Enschede. Ook de Owl Town Pipe and Drums uit Peine waren daarbij, en een gezamenlijk optreden kon niet uitblijven.

In 1992 werden contacten gelegd met oud-mariniers. Dit groeide uit tot het absolute hoogtepunt van het seizoen: het optreden tijdens de Nationale Vlootdagen van de Koninklijke Marine in Den Helder. We hebben hier meerdere malen opgetreden — een unicum, want burgerbands worden doorgaans slechts één keer uitgenodigd.

In 1993 traden we voor het eerst op in een televisieprogramma: de Staatsloterijshow. En in 1998 speelden we voor de Koninklijke familie in Doesburg, tijdens de Oranjefeesten. Ook dit optreden werd uitgezonden op televisie.

“Op het tandvlees over het veld”

Concord Pipe Band ging in 1983 voor het eerst naar het buitenland — al was het maar net over de grens, naar het Duitse Legden voor de opening van een restaurant. In 1990 volgde de eerste verre reis, naar Épinay in Frankrijk. “Een geweldig weekend, waarin hard gewerkt moest worden maar ook ruimte was voor ontspanning. Op de tweede dag stond een urenlange rondgang door het stadje gepland, maar de conditie was niet optimaal na een zware avond. Bij aankomst op de eindbestemming bleek tot overmaat van ramp dat er een echte jury op het veld zat om het laatste optreden te beoordelen. Op het tandvlees trokken de Hengeloërs over het veld. Een beoordeling was overbodig!”

“Een van de dieptepunten in het bestaan van de band”

In 2000 vond de eerste reis naar Schotland plaats, met optredens en deelname aan een competitie. Het was het begin van een internationaal avontuur met diverse wedstrijden en vele prijzen. Concord verzorgde een optreden als onderdeel van de Millennium Meeting van de Gordon Clan in Huntly. Hemmy kijkt terug op een speciaal moment: “Omdat we toch in de buurt waren, hebben we deelgenomen aan onze eerste competitie op Schotse bodem. Dat was in Inverkeithing, en we werden eerste in Graad 4B. Dat was een groot feest.”

Concord reisde in 2003 opnieuw naar Schotland. Op de European Championships behaalde de band een tweede plaats in Graad 4B. In 2004 pakte de band een derde plaats op de Scottish Championships (ook Graad 4B). De band had de competitiesmaak nu echt te pakken en stelde zichzelf ten doel om deel te nemen aan de Scottish Championships in 2005 in Dumbarton. Maar luchtvaartmaatschappij easyJet werkte niet mee. Vanwege een technisch probleem konden de bandleden niet vliegen en moesten onverrichter zake terug van Schiphol naar Hengelo. “Een van de dieptepunten in het bestaan van de band,” aldus Hemmy.

Toch bleven de successen komen. “In 2006 werd onze band Scottish Champion in Graad 4B, en eind 2006 promoveerden we naar Graad 3B. Ook dat was een van de hoogtepunten!” In 2007 bracht Concord Tuianti uit, haar tweede cd. Het jaar daarop, in 2008, won de band uit Hengelo de Graad 3B-competitie in het Schotse Cowal. “Een onvergetelijke ervaring.” In 2009 volgde promotie naar graad 3A.

“Geen behoefte aan een andere band”

Hemmy heeft het prima naar zijn zin bij Concord. “Naast de speciale optredens en de samenwerking met collega-doedelzakbands uit Nederland en Duitsland, heeft de verbondenheid mij altijd erg aangesproken. Ik heb nooit de behoefte gevoeld om lid te worden van een andere pipeband.”

De band is nog steeds onderdeel van de Koninklijke Muziekvereniging Excelsior-Eendracht met één hoofdbestuur. Hoewel de vereniging, naast het harmonieorkest, meerdere muziekgezelschappen kent — zoals een bigband, een slagwerkgroep en een Egerländer kapel — is er geen connectie met de andere onderdelen van de vereniging. “Dat bevalt overigens prima: we hebben een uitstekend repetitielokaal en voelen ons daar helemaal thuis. Jammer is wel dat we in het verleden verschillende Highland-dansgroepen hebben gehad, maar die zijn opgeheven vanwege te weinig nieuwe aanwas. Net als veel andere verenigingen heeft de band behoorlijk te lijden gehad onder de pandemie. Gelukkig is de boel weer gestabiliseerd en draait de club weer op ouderwets niveau,” aldus Hemmy.

Foto’s: collectie Concord Pipe Band

Het heeft hem wel doen besluiten om de pipes aan de wilgen te hangen. Niet alleen omdat hij geen competitie meer speelt, maar ook omdat Concord weinig optredens heeft. “Omdat we leden uit alle windstreken hebben, krijg je de mensen niet meer zo makkelijk bij elkaar voor een optreden op zaterdag. Ik speel nu nog de smallpipes, maar alleen ‘tussen de schuifdeuren’ — en dat is prima.”

Concord Pipe Band viert zaterdag 8 november haar vijftig jarig jubileum met een bijeenkomst voor oud-leden, een optreden van de band en aansluitend een buffet en een feestavond.

Dank aan Hemmy Vasterink voor de foto’s en de informatie om dit artikel te schrijven.