Tien jaar geleden ontstond het idee voor het Ministerie van Doedelzaken. Wat begon vanuit de behoefte aan een plek waar geïnteresseerden informatie konden vinden over doedelzakbands en doedelzakmuziek in Nederland, groeide uit tot een zelfstandig informatieplatform met nieuws, achtergrondverhalen, bandportretten, historische artikelen, evenementen en een eigen nieuwsbrief. En misschien wel het mooiste bewijs van die ontwikkeling: de website wordt inmiddels ook gezien als een bron die het bewaren waard is.

Van een goed idee naar het geheugen van de Nederlandse doedelzakwereld

Wie tegenwoordig op de website van het Ministerie van Doedelzaken terechtkomt, vindt er een breed scala aan informatie. Nieuws uit de Nederlandse doedelzakwereld, achtergrondverhalen over Schotse cultuur en muziek, historische publicaties, bandportretten en een agenda met evenementen. Het is moeilijk voor te stellen dat dit allemaal begon met een vrij eenvoudige constatering: er ontbrak iets.

“Het was eigenlijk een combinatie van verschillende dingen”, vertelt Rob Mellink, een van de oprichters. “We misten vooral een punt waar geïnteresseerden informatie konden vinden. Er was wel een koepelorganisatie, maar die was op dat moment niet heel actief en niet echt zichtbaar. Daarnaast wilden we een platform bieden waar ook nieuws te vinden was uit de Nederlandse doedelzakwereld en daarmee de aandacht voor de doedelzakmuziek vergroten. We hebben wel altijd gezegd dat we niet de rol van de koepelorganisatie wilden overnemen of in elkaars vaarwater wilden zitten.”

Dat idee kreeg in 2016 vorm. Het Ministerie van Doedelzaken werd bedacht als een onafhankelijk, laagdrempelig informatiecentrum voor iedereen die geïnteresseerd is in Nederlandse doedelzakbands, doedelzakmuziek en de cultuur die daarmee verbonden is. In 2018 werd het initiatief officieel gelanceerd door middel van berichtgeving via haar Facebookpagina.

De naam hielp daarbij natuurlijk mee. Een Ministerie van Doedelzaken klinkt officieel, maar is het nadrukkelijk niet. Het is juist de knipoog die vanaf het begin bij het initiatief hoort.

Van initiatief naar informatiecentrum

De ambitie was vanaf het begin breder dan alleen nieuws verzamelen. Het Ministerie wilde niet alleen vertellen wat er gebeurde, maar ook onderzoeken waar de verhalen vandaan kwamen en achtergronden toegankelijk maken. De missie werd dan ook omschreven als: onderzoeken, informeren, adviseren en publiceren over actuele zaken en achtergronden in de internationale doedelzakwereld.

Dat zie je terug in de onderwerpen die in de loop der jaren op de website verschenen. Van de geschiedenis van de doedelzak in Nederland tot verhalen over herdenkingen, pipe bands, Schotse tradities, tartans en historische gebeurtenissen. Zo verscheen al in 2019 het uitgebreide artikel Hoe de doedelzak Nederland veroverde, waarin de rol van geallieerde militaire doedelzakbands bij de bevrijding van Nederland en de ontwikkeling van Nederlandse bands wordt beschreven.

Ook bijzondere historische verhalen kregen een plek. Het Ministerie dook bijvoorbeeld in archieven voor verhalen over doedelzakspelers tijdens de Tweede Wereldoorlog en over de Doedelzakdag die in 1975 in Amsterdam werd georganiseerd.

Daarmee werd het Ministerie geleidelijk meer dan een nieuwsplatform. Het werd een plek waar kennis werd verzameld.

2020: de grote stap

Een belangrijke mijlpaal kwam in 2020 met de lancering van de website. Daarmee werd het Ministerie veel breder vindbaar voor mensen die informatie zochten over de Nederlandse doedelzakwereld.

“Dat was destijds echt een belangrijk moment”, kijkt Rob terug. “Vanaf dat moment waren we breed vindbaar. Mensen konden ons veel gemakkelijker vinden en de hoeveelheid informatie die we konden aanbieden werd daarmee ook veel groter.”

De website groeide vervolgens uit tot het centrale punt van de activiteiten. Naast nieuws kwamen er specials, columns, reviews, historische artikelen en bandportretten. Ook werden evenementen verzameld, zodat bezoekers niet alleen konden lezen over de doedelzakwereld, maar ook konden zien waar er daadwerkelijk iets te beleven viel.

Een opvallend onderdeel werd de landkaart. Voor veel bezoekers is juist die kaart inmiddels een van de grote trekkers van de website: een praktisch overzicht waarmee zichtbaar wordt waar in Nederland doedelzakbands actief zijn.

Een nieuwsbrief voor de achterban

In de afgelopen jaren veranderde ook de manier waarop het Ministerie zijn publiek bereikt. Naast de website wordt inmiddels meerdere keren per jaar een nieuwsbrief verstuurd.

Daarmee is de rol van het Ministerie opnieuw iets veranderd. Waar de website vooral fungeert als een steeds groeiende kennisbank en nieuwsbron, brengt de nieuwsbrief de belangrijkste ontwikkelingen rechtstreeks naar de geïnteresseerden.

De inhoud is ondertussen behoorlijk divers. De nieuwsbrief bevat onder meer columns, opinies, interviews en persoonlijke verhalen uit de doedelzakwereld.

Het past bij de oorspronkelijke gedachte achter het Ministerie: informatie verzamelen, toegankelijk maken en ervoor zorgen dat mensen die geïnteresseerd zijn in de doedelzakwereld ook daadwerkelijk weten wat er speelt.

Van nieuwsplatform naar archief

Misschien wel een van de meest bijzondere momenten in de geschiedenis van het Ministerie kwam niet voort uit een eigen publicatie, maar uit een externe erkenning.

In 2022 begon de Koninklijke Bibliotheek met het archiveren van de website van het Ministerie van Doedelzaken. Daarmee werden de artikelen, bandportretten en specials onderdeel van een collectie die bedoeld is om Nederlandse websites voor toekomstig onderzoek te bewaren.

Dat geeft achteraf een bijzondere betekenis aan het oorspronkelijke idee. Wat ooit begon vanuit de gedachte dat geïnteresseerden ergens terecht moesten kunnen voor informatie, is inmiddels zelf een informatiebron geworden die het bewaren waard is. De website documenteert niet alleen de actualiteit, maar legt ook een stukje van de Nederlandse doedelzakgeschiedenis vast.

En juist dat laatste wordt steeds belangrijker.

De volgende tien jaar

Na tien jaar ligt er dan ook niet alleen een terugblik, maar vooral een nieuwe opdracht.

De ambitie voor de komende jaren is duidelijk: het Ministerie wil meer gaan organiseren en mogelijk nauwer betrokken worden bij projecten binnen de doedelzakwereld. Daarmee verschuift het accent deels van informeren naar ook daadwerkelijk participeren en verbinden.

Maar er ligt nog een grotere ambitie. “We willen ons de komende jaren ook gaan richten op het archiveren van bronnen van Nederlandse doedelzakbands en muziek”, vertelt Kees Westerkamp. Dat is een logische volgende stap. “Veel informatie over bands, optredens, personen en muziek bevindt zich nog altijd bij individuele muzikanten en verenigingen. Foto’s, programmaboekjes, documenten, muziekstukken, verhalen en andere bronnen dreigen verloren te gaan wanneer ze niet actief worden bewaard.” Het Ministerie kan daarin een rol spelen door die bronnen bijeen te brengen en toegankelijk te maken. Daarmee wordt de cirkel eigenlijk rond.

Tien jaar geleden was de vraag: waar kan iemand terecht die iets wil weten over de Nederlandse doedelzakwereld?
Tien jaar later is het antwoord steeds duidelijker: bij het Ministerie van Doedelzaken.

En de ambitie voor de komende tien jaar gaat nog een stap verder. Niet alleen vertellen wat er vandaag gebeurt, maar ervoor zorgen dat ook over vijftig of honderd jaar nog te ontdekken valt hoe de Nederlandse doedelzakwereld zich heeft ontwikkeld.

Van informatiepunt naar kennisplatform. Van nieuwsbron naar archief.
Het Ministerie van Doedelzaken bestaat tien jaar. En misschien begint het echte bewaren van de geschiedenis nu pas.

Wat heeft het Ministerie van Doedelzaken de afgelopen tien jaar zoal voor anderen betekend?

“Het Ministerie van Doedelzaken heeft de afgelopen tien jaar voor de HMPD een belangrijke brug in stand gehouden tussen de HMPD en de wereld daarbuiten, door actuele optredens en ontwikkelingen zichtbaar te maken én de rijke historische achtergrond en verhalen van de band binnen de pipebandcommunity én bij een breder publiek onder de aandacht te brengen.”

Ton van Leest
Voorzitter Stichting Holland Massed Pipes and Drums